Voorpagina
Door: Gerhard Smeenk
juli 2026
Voorwoord
Door: Melle Boudewijns
Door ziekte van uw hoofdredacteur is er dit keer maar een klein voorwoord. Het goede nieuws is dat Achter de Rugediek mogelijk een nieuwe medewerker heeft gevonden. Als alles lukt stelt zij zich in de volgende editie voor.
Wij blijven nog op zoek naar meer medewerkers.
Veel leesplezier
Interview met Dirk de Lugt
Door: Marga Boudewijns
Interview met Dirk de Lugt, voorzitter LTO Noord Afdeling Texel
Dirk de Lugt is iemand die zich zowel in heden als verleden regelmatig voor de Texelse gemeenschap inzet en ingezet heeft. Regelmatig kom je zijn naam tegen in bijvoorbeeld de Texelse Courant. Hoog tijd om mijn achter buurman eens voor het voetlicht te halen voor Achter de Rügediek. Hoog tijd ook omdat LTO Texel een plan heeft geschreven en dat aangeboden heeft aan de Gemeente Texel met als titel: Samen op weg naar een duurzame Texelse landbouw: routekaart 2026-2040. De routekaart komt verder op in het artikel ter sprake en is op te vragen bij het secretariaat van LTO Noord Afdeling Texel (texel@ltonoord.nl).
Kun je iets vertellen over je agrarische afkomst en opleiding?
Dirk is op hoeve Padang, aan de Hoofdweg, geboren en op dat moment waren er al 3 oudere broers. Het huis werd te klein en ze zijn, een half jaar na zijn geboorte, verhuisd naar de Wilhelminalaan en in het huis van zijn opa en oma gaan wonen. Opa en oma verhuisden destijds naar Amstelveen. De jongens kwamen wel vaak op de boerderij waar een bedrijfsleider was.
Dirk heeft de Mavo en de Havo gedaan en zijn ouders wilden gezien zijn goede cijfers dat hij verder ging studeren. Hij ging naar de Hogere Landbouwschool in Dordrecht. Daar kwam hij erachter dat er wel veel theorie bij kwam kijken en weinig praktijk. Het vak bedrijfseconomie vond hij wel interessant. Vaak moest hij vertellen dat de praktijk op het bedrijf toch wel wat anders was dan de lessen voorspiegelden. Dirk is na 2 jaar gestopt en doorgegaan op de Middelbare Landbouwschool, daar heeft hij zijn diploma gehaald. Achteraf heeft hij wel wat spijt gehad dat hij niet doorgezet heeft op de Hogere Landbouwschool omdat je daar toch een bredere kijk krijgt op veel zaken, ook buiten de sector. In de praktijk heeft hij dat echter wel ingehaald.
Kun je iets vertellen over je werkzame leven?
Na zijn militaire diensttijd is Dirk teruggekomen op Texel en is in het bedrijf gestapt samen met broer Cor. Cor was toen al een jaar of zes in het bedrijf. Rond 1990 hebben zij het bedrijf overgenomen van hun ouders. Bart (zoon van Dirk) en Matthijs (zoon van Cor) hebben het bedrijf ongeveer 5 jaar geleden weer overgenomen. Tot 2014 is Dirk actief geweest in het bedrijf. Zowel hij als Cor hadden belangstelling voor maatschappelijke rollen buiten het bedrijf. In 2004 is hij gevraagd als bestuurder van de suikerbieten coöperatie Cosun. Texelse boeren zijn lid van de coöperatie en leveren hun suikerbieten aan de Cosun. Na overleg met zijn toenmalige vrouw Marianne en broer Cor is hij ervoor gegaan. Het werk besloeg ongeveer 1 dag in de week. In 2014 werd Dirk voorzitter van het bestuur van Cosun. Dat betekende een volledige werkweek. Dat heeft hij gedaan tot 2023. Voortvloeiende uit zijn werk heeft hij ook deelgenomen aan nationale en internationale organisaties en initiatieven.
Wat heb je zoal in het verleden maar vooral ook in het heden voor Texel kunnen doen?
Van 1986 tot 2016 was hij lid en secretaris van Texels Belang. Hij had er diverse bestuursfuncties.
Verder was hij een periode lid van de steunfractie en klankbord voor de landbouw en ondernam hij actie voor deze doelgroep als dit nodig was (Texelse Courant 2023).
Van 1997 tot 2015 is Dirk lid geweest van het bestuur van de Teso, als commissaris en als voorzitter van de raad van commissarissen.
Vanaf 2010 heeft hij diverse functies bekleed in de kerkgemeenschap. Momenteel is hij voorzitter van het college van kerkrentmeesters, een onderdeel van de kerkenraad. Het gaat hierbij om het beheer en het onderhoud van de kerken en een werkgeversrol naar dominees en mensen die werk voor de kerk doen. De Waddengemeente heeft 3 kerken: de Zeemanskerk in Oudeschild, de Maartenskerk in Oosterend en de Waddenkerk in De Cocksdorp. Kerken die vallen onder PKN (Protestantse Kerk Nederland). Dirks betrokkenheid is vooral bij de Waddenkerk.
Dirk is voorzitter van Stift, Stichting Toeristisch Investeringsfonds Texel. Stift krijg een bepaald percentage uit de opbrengst van de toeristenbelasting van de gemeente. Stift is een aanjager voor allerlei projecten en onderzoeken die een relatie hebben met een toeristisch product. Stift financiert nooit meer dan 25 % van een project.
Dirk is voorzitter van Stichting Zorg Toekomst Texel. Deze stichting zet zich in voor de definitieve realisatie van een gezondheidscentrum in Den Burg. Met als doel het behouden van eerste- en tweedelijns zorg op het eiland, zodat eilandbewoners minder vaak voor specialistische zorg naar het vasteland hoeven. Een voordeel van een centrum dat meerdere disciplines herbergt is dat er maar één backoffice nodig is zodat er aan de verzorgende kant meer tijd vrij komt. Het is de bedoeling om de nierdialyse die nu in Oosterend zit te behouden voor het eiland en te verplaatsen naar het nieuwe gezondheidscentrum. Specialisten en specialisaties van de overkant (Noordwest ziekenhuis groep) , kunnen er ook terecht. Er is een architect aangetrokken, de bouw zal in het eerste kwartaal van 2027 beginnen en eind van dat jaar, volgens planning, af zijn. Het gebouw wordt zo ontworpen dat er nog aangebouwd kan worden als er nog meer zorginstanties in de loop van de tijd aan willen schuiven. Het gebouw komt op de Emmalaan, vlak bij de sporthal. De apotheek gaat vertrekken uit de Weverstraat en zal ook op de nieuwe locatie starten maar in een eigen gebouw. De financiering van het gezondheidscentrum wordt voor 50 % gedaan door de gemeente en 50 % uit verschillende fondsen en particuliere financiers.
Dirk is secretaris in het bestuur van het Gollards Fonds. Dit fonds zet zich in voor de ouder wordende Texelaar. Dat kan variëren van een busreisje en een gezellig uitje tot een bijdrage aan het gezondheidscentrum. Naast deze activiteiten is Dirk ook nog betrokken bij initiatieven en activiteiten op het vasteland.
Hoe ben je voorzitter van de LTO hier op Texel geworden?
In de 2e helft van 2023 is Dirk na zijn afscheid van de Cosun weer teruggekomen naar Texel. Hij is na zijn afscheid nog een half jaar interim-voorzitter geweest bij BoerenNatuur, dat is de landelijke vereniging van alle agrarische natuurverenigingen of collectieven zoals ze dat noemen. Dat zijn negenendertig organisaties en op Texel hebben we er daar één van en dat is De Lieuw.
Hij is ook zeven jaar bestuursvoorzitter geweest bij de brancheorganisatie Akkerbouw.
In mei 2023 kwam de toenmalige voorzitter van de LTO Texel, Arnold Langeveld, langs en die gaf aan een andere functie te hebben gekregen en vroeg aan Dirk of hij interesse had. Dirk heeft nagedacht en vond zichzelf (toen 61) er niet de aangewezen persoon voor. Hij vond dat jonge boeren en boerinnen het heft in handen moesten nemen en over hun toekomst beslissen. Hij kwam toen tot de ontdekking dat de jonge boeren en boerinnen die in het bestuur zaten eigenlijk te druk waren met het eigen bedrijf, gezinnen, bedrijfsovernames en investeringen. Om de baan goed te doen ben je er wel 2 tot 3 dagen mee bezig. Dat is wel veel gevraagd. Hij heeft toen besloten om het te doen voor 3 jaar. Nu is het 2026 en zijn we 3 jaar verder en Dirk heeft het erg naar zijn zin en ziet een verlenging helemaal zitten. De leden gaan daarover beslissen. Hij vindt het stuk belangenbehartiging voor de boeren op Texel, waar zijn hart ligt, de agrarische sector op Texel, urgent en belangrijk. Dirk zet zich ook in voor de boeren die nog geen lid zijn van LTO Texel. Dat heeft geresulteerd in het feit dat mensen zeggen, dat waarderen we en nu zien we het lidmaatschap weer zitten. Er ontstaat daardoor leden aanwas. In eerste instantie is Dirk werkzaam voor de betalende leden. Het is best wel een dure contributie en daar moet je wel wat voor terugleveren zegt hij.
Door zijn rol bij de LTO is hij twee, drie jaar geleden betrokken geraakt bij het prachtige gebied de Hoge Berg. Daar zitten zes ondernemers met voornamelijk schapen. Die ondernemers onderhouden het gebied waaronder landschapselementen zoals tuinwallen en kolken. Dat is best wel een opgave en kent ook beperkingen. Door beter met elkaar samen te werken versterken de boeren daar hun positie naar de toekomst toe. Ook zijn er kinderen die het bedrijf van hun ouders voort willen zetten. Er is een gebiedscoöperatie opgezet met als doel die samenwerking te bevorderen. De grond was een beperkende factor gezien de ontwikkeling van natuurgrond en omdat de boeren moeten extensiveren. Dat wil zeggen dat er minder schapen per hectare gehouden worden en dat de dieren langer in de wei lopen. Dit zorgt voor lagere stikstofemissie, een betere gezondheid van de dieren en stimuleert de biodiversiteit. Op natuurland kun je pas laat in het seizoen schapen laten weiden terwijl de lammetjes al vanaf februari geboren worden en goed gras nodig hebben. Er moet dus compenserende grond zijn en dat is een taak van de gebiedscoöperatie, om dat land te verkrijgen. Dirk is voorzitter van de gebiedscoöperatie.
Samen op weg naar een duurzame Texelse landbouw: routekaart 2026-2040
Het voorwoord is geschreven door Dirk vanuit zijn functie van voorzitter. Hij begint met de raadsvragen die gesteld zijn over gewasbeschermingsmiddelen en de zorgen die hierover leven onder inwoners. Hij geeft aan dat LTO Texel deze zorgen serieus neemt en hierover in gesprek is gegaan met het college van B&W. Dit gesprek geeft aan dat de Texelse landbouw voor grote samenhangende opgaven staat. Deze opgaven zijn niet uniek voor Texel maar vragen door het eilandkarakter wel om een gebiedsgerichte aanpak. De noodzakelijke transitie naar een duurzaam landbouwsysteem is inmiddels ingezet maar vraagt om een langdurige en gezamenlijke inspanning, gedragen door de samenleving en gefaciliteerd door de lokale overheid. Hij eindigt met: LTO Texel nodigt het college van B&W uit om deze Routekaart samen verder te brengen en te vertalen naar een concreet, meerjarig programma. Alleen in samenwerking kan de transitie naar een toekomstbestendige landbouw op Texel daadwerkelijk worden gerealiseerd.
Het momentum is nu.
Bovenstaande tekst is een samenvatting uit het voorwoord. In het plan wordt uitgelegd wat de uitdagingen zijn voor de Texelse landbouw en hoe en met welke projecten en innovaties er naast een goed verdienmodel voor de boeren en aandacht voor de natuur, ook maatschappelijke betrokkenheid en transparantie ontstaat. Er worden verschillende fasen (routes) besproken die elkaar opvolgen in de periode 2026-2040. Er wordt veel aandacht besteed aan samenwerking en communicatie. Het plan bevat ook een governance structuur, dat is een raamwerk van regels, processen en afspraken waarmee de routekaart werkt, wordt bestuurd, gecontroleerd en verantwoord. Het bevat een verdeling van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden.
Dirk geeft aan dat er vanuit de regering ingezet wordt op gebiedsgerichte doelsturing, dat wil zeggen dat elk gebied in Nederland anders is en dat er doelen gesteld moeten worden per gebied. De provincie Noord-Holland heeft de routekaart gelezen en geeft aan dat het plan aansluit bij het beleid. Het Texel gevoel is voor hem gelegen in het feit dat er water tussen het eiland en vasteland zit en dat er hier praktisch en oplossingsgericht gedacht en gewerkt wordt en dat de Texelse samenleving zich betrokken voelt. Hij noemt een aantal projecten die al in meerdere of mindere mate lopen zoals: het meten van de waterkwaliteit op zeventien plekken op Texel (Project Helder Water Texel) , duurzame bodemverbetering (b.v. kruidenrijke graslanden) dit project heet: Lerend Netwerk Texel – landbouw en Natuur, natuurlijke plaagbestrijding (een leefgebied creëren voor natuurlijke vijanden van plagen waardoor de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen vermindert, een pilot met heggen in het agrarische landschap (heggen zijn effectief in het tegengaan van plaaginsecten en kunnen de effecten van klimaatverandering verzachten en de vorming van CO2 tegengaan), eten van eigen eiland (binnen het initiatief “Eet Texels” wordt gewerkt aan het versterken van de lokale voedselketen en het verbinden van landbouw, gezondheid en samenleving).
De mestvergister komt ook terug in het plan. Via een mestvergister kun je groen gas winnen en dat inzetten voor bijvoorbeeld minder daadkrachtige Texelaars of huizen waar een warmtepomp moeilijk te installeren is.
Wat mij aanspreekt in het plan is de ontwikkeling van een Landbouw & Omgeving Loket en ik citeer nu even letterlijk uit het plan: “Dit loket fungeert als een laagdrempelig aanspreekpunt voor zowel de agrarische sector als de omgeving. Voor boeren en telers biedt het loket ondersteuning bij vragen over regelgeving, innovatie en verduurzaming. Voor bewoners en andere partijen vormt het een plek waar ze terecht kunnen met vragen over gewasbescherming en andere landbouw gerelateerde zaken, en waar zorgen en ideeën kunnen worden gedeeld.”
Staat te kiek/stond te kiek
Door: Anneke en Leo Saal
Staat te Kiek: Wie is dit? Oplossingen kunnen naar redactie@achterderugediek.nl .
Stond te Kiek:
In “Stond te Kiek” stond Martha Laan-Zandbergen, Martha is geen geboren Texelaar maar woont al zins 1970 op Texel en daar heeft ze de liefde gevonden en is getrouwd met Auke Laan al sinds 4 oktober 1973. Samen met Auke hebben ze altijd aan de Langeveldstraat gewoond. Helaas is Auke niet meer thuis van wegen zijn gezondheid, dus moet Martha het alleen redden maar heeft gelukkig aanloop genoeg.
Reumavereniging Texel
Door: Joke van der Sluis
Wat gaan we de laatste maanden van 2026 met elkaar beleven als reumavereniging Texel?
Tenzij anders staat aangegeven zijn alle bijeenkomsten zijn in het gebouw van Odysseus aan Emmalaan 65 in Den Burg op de eerste donderdagmiddag van de maand.
De inloop is altijd op de eerste donderdag van de maand, inloop vanaf 14.30u en we starten om 15.00u
Donderdag 3 september (let op! Afwijkende tijd en locatie)
We gaan om 14.00u. met elkaar naar de bedbios in Oudeschild en eindigen voor een visje bij Van der Star.
Gratis maar uitsluitend toegankelijk voor leden.
1 oktober
We gaan Texelse spelletjes spelen.
Open voor iedereen die reeds lid is of dit wil worden of gewoon belangstelling heeft om kennis te komen maken.
5 november
Uitleg van de Gemeente over het werk van het WMO loket en voor wie zij wat kunnen betekenen.
Gratis en open voor iedereen.
3 december
Sint-Bingo en afsluiten verenigingsjaar 2026
Gratis maar uitsluitend toegankelijk voor leden.
Op 7 januari 2027 starten we het nieuwe jaar met de Nieuwjaarslunch (gratis, alleen toegankelijk voor leden)
Een actueel nieuwsoverzicht vindt u altijd op onze site https://www.reumatexel.nl .
Nieuws van de gemeente
Nieuw energieloket helpt u besparen
Vanaf nu kunt u terecht bij Energieloketten.nl/Texel. Op deze website vindt u gratis en onafhankelijk advies over energiebesparing en het verduurzamen van uw woning.
Het energieloket geeft u praktische tips, informatie over subsidies en financiering en een overzicht van betrouwbare vakmensen. Ook staan er nieuwsberichten en activiteiten uit de buurt op de website.
Krijgt u liever persoonlijk advies, dan kunt u op werkdagen van 08.30 tot 17.30 uur bellen met een onafhankelijk adviseur via 0222 20 80 01 of contact opnemen via de website van Energieloketten. Energieloketten is een dienst van Duurzaam Bouwloket, de vaste partner van de gemeente Texel voor duurzaam wonen.
De gemeente Texel werkt samen met Energieloketten en Klimaatroute. Deze organisaties zijn zorgvuldig geselecteerd. Als u via deze partijen een subsidie aanvraagt, kunt u erop vertrouwen dat de aanvraag aan de voorwaarden voldoet en dat u een scherpe offerte ontvangt.
U bent vrij om een ander bedrijf te kiezen voor subsidieaanvragen of offertes. Wij adviseren wel om dan goed te controleren of aan alle subsidievoorwaarden wordt voldaan.
Texel klaar voor warme dagen met Lokaal Hitteplan
De gemeente Texel heeft een Lokaal Hitteplan gemaakt. Daarmee willen we inwoners beter beschermen tijdens warme dagen en hittegolven. Ook op Texel komt extreme warmte steeds vaker voor.
We werken hierbij samen met onder andere de GGD, zorgorganisaties, Texels Welzijn, Woontij, huisartsen en het Rode Kruis. Samen hebben wij afspraken gemaakt over wat er moet gebeuren vóór, tijdens en na een periode van hitte.
Wethouder Mariska Woertman zegt: “Met dit plan kunnen we sneller samenwerken en inwoners beter helpen als het erg warm wordt.”
Het plan is vooral bedoeld voor inwoners van Texel. Extra aandacht is er voor ouderen, jonge kinderen, mensen met een chronische ziekte en inwoners die weinig sociale contacten hebben. Zij lopen meer risico op gezondheidsproblemen door de hitte. Ook is gekeken naar plekken op het eiland waar het extra warm kan worden, bijvoorbeeld door weinig schaduw. Zo willen we hittestress zoveel mogelijk voorkomen.
Benieuwd naar het hitteplan? Vul op www.texel.nl bij ‘Waar bent u naar op zoek?’ het woord hitteplan in.
Smoothie bikes
Blijf kijken!
Door: Klaas de Jong
Het steltloper-seizoen is weer begonnen! Rechtstreeks uit het Hoge Noorden naar de Waddenzee, waar het grote graaien voor deze vogelfamilie begint. De Waddenzee is, bij eb uiteraard, een grote gedekte tafel en met een beetje rondlopen en in de modder prikken scharrel je in no time je kostje bij elkaar! Van de ijzige taiga’s van Siberië tot de weidse toendra in noord-Lapland en van het onherbergzame hoogste noorden van Canada tot IJsland, overal in de noordelijke wereld broeden steltlopers en vele, maar dan ook écht vele vele, komen richting de Waddenzee. Het is hier een luilekkerland, een walhalla, een uitgelezen kans om in korte tijd ongelooflijk veel voedsel tot je te nemen en bovendien gunstig gelegen op de zogenaamde East-Atlantic Flyway die je later dit jaar eenvoudig richting Afrika leidt.
Bonte Strandlopers, Drieteenstrandlopers, Kanoeten, Krombekstrandlopers en Kemphanen, allemaal bekende vertegenwoordigers van de familie van de strandlopers (Calidris in de wetenschappelijke benaming) zijn dól op de Waddenzee en zijn hier elk jaar in groten getale op trek te zien. Om nog maar te zwijgen van alle Steenlopers, Kluten, Watersnippen, Oeverlopers, Witgatjes, Bontbek-, Zilver- en Goudplevieren, Wulpen en Regenwulpen, Grutto’s en Rosse Grutto’s, Scholeksters, Kieviten, Tureluurs, Bos-, Zwarte en Groenpootruiters en, het blijft Texel, een paar flinke handen vol met zeldzaamheden die zich in de rest van Nederland niet zo vaak en/of zo gemakkelijk laten zien. Een waar steltloperparadijs! Logisch dat het de komende weken weer wat drukker wordt met vogelaars.
Gelukkig concentreert het feestgedruis zich rond de gebieden met veel wad-achtige structuren, zoals de Mokbaai, de Vogelboulevard en de Slufter en tot op zekere hoogte polder Waal & Burg. Deze laatste wordt door sommige soorten echter gemeden, aangezien het geen puur zout water betreft, terwijl zij zich bijna uitsluitend op of nabij zout water moeten bevinden. Moeten? Jazeker, sommige soorten, zoals de Kanoet, hebben geen immuunsysteem (meer). Dat hebben ze niet nodig als ze goed in de buurt van zout (steriel) water blijven. Daar zitten immers geen parasieten in. Zoet water daarentegen is daardoor behoorlijk gevaarlijk voor ze. Een koutje is dan gauw gevat! Gelukkig zijn er veel soorten die wel (ook) in het binnenland worden aangetroffen, zodat we in de Ooster- en Westerkolk regelmatig mooie groepen steltlopers kunnen bewonderen. En zeker nu, nu veel van deze vogels nog in het zomerkleed zijn, is het een feestje om er eens een paar te gaan bekijken! Wacht niet te lang, anders zitten ze alweer in Afrika…
Blijf kijken!
www.vogelsoptexel.nl
Vergroen uw thuis
Vergroen uw tuin en maak kans op een mooie prijs
Gemeente Texel daagt inwoners uit om hun tuin te vergroenen en mee te doen aan de wedstrijd “Vergroen uw tuin”. Daarbij gaat het niet om de grootte van de aanpassing, maar juist om de meest inventieve, creatieve en verrassende oplossing. Ook kleine tuinen, een smalle strook groen of een slim heringericht hoekje kunnen een groot verschil maken.
Mooier en praktischer
Een groene tuin is mooier om naar te kijken, maar zorgt ook voor koelte tijdens warme dagen en kan beter met hevige neerslag omgaan. Bloeiende planten, struiken en groen zorgen voor kleur en afwisseling in de tuin en maken deze tot een fijne plek om van te genieten. Daarnaast biedt een groene tuin meer ruimte voor vogels, vlinders en andere insecten. Met eenvoudige en creatieve aanpassingen kan iedere tuin al snel een stuk groener, mooier en aantrekkelijker worden.
Vergroenen voor iedereen mogelijk
Gemeente Texel wil inwoners inspireren om te laten zien dat vergroenen in iedere tuin mogelijk is. Een tuin hoeft daarvoor niet volledig op de schop. Een groen hoekje, een border in plaats van tegels of een slimme oplossing voor regenwater kunnen al een groot effect hebben. Met de wedstrijd wil de gemeente laten zien hoeveel mooie voorbeelden er al zijn op Texel — van compacte dorpstuinen tot ruime erven.
Hoe doet u mee
Inwoners kunnen meedoen door:
• een foto van de tuin voor en na de vergroening in te sturen;
• een korte omschrijving toe te voegen van de gekozen oplossing.
Inzenden kan tot en met 30 september. Daarna krijgen inwoners een maand de tijd om te stemmen op de leukste, mooiste en creatiefste inzendingen. Begin november maakt Gemeente Texel de winnaars bekend.
Te winnen prijzen
Er zijn mooie prijzen te winnen voor de creatiefste inzendingen:
1e prijs: een grote regenton met een afkoppelsysteem voor de regenpijp, ter waarde van circa €150,-
2e prijs: een insectenhotel, ter waarde van circa €55,-
3e prijs: een gieter, ter waarde van circa €15,-
Doe mee!
Gemeente Texel nodigt iedereen uit om mee te doen en te laten zien hoe groen, slim en mooi een tuin kan zijn — groot of klein. Aanmelden kan via texelspreekt.nl
Hulp gevraagd!
Het gaat goed met Achter de Rügediek maar toch zijn we nog opzoek naar medewerkers. Vind je het leuk om zes maal per jaar artikelen te schrijven of vind je het leuk om te helpen met het in elkaar zetten van de krant geef je dan op via redactie@achterderugediek.nl .
Inhoudsopgave